PN Perlu Rejuvenasi Menyeluruh: Analisis Lengkap Prestasi BERSATU, PAS dan GERAKAN di PRN Sabah

Keputusan Pilihan Raya Negeri (PRN) Sabah yang baru berakhir membuka lembaran baharu dalam landskap politik Perikatan Nasional (PN). Meskipun PAS mencipta sejarah dengan kemenangan pertama di Sabah sejak penubuhannya, gambaran keseluruhan menunjukkan PN sedang menanggung kemerosotan sokongan yang serius — terutama melibatkan BERSATU dan GERAKAN.

Data terperinci menunjukkan ketidakseimbangan prestasi yang jelas antara parti komponen PN, dengan PAS muncul paling berkesan manakala BERSATU memikul keputusan paling mengecewakan.

PRESTASI BERSATU: 33 CALON, 30 HILANG DEPOSIT

BERSATU bertanding di 33 kerusi, namun hanya 3 calon berjaya melepasi paras deposit. Selebihnya — 90.9% — hilang deposit, dengan 17 calon memperoleh kurang daripada 500 undi.

Calon BERSATU Tidak Hilang Deposit (3 orang – 9.1%)

1. Asmad Nasir (N49 Labuk) – 1,364 undi
2. Yunus Nurdin (N50 Gum Gum) – 1,894 undi
3. Datuk Seri Dr Ronald Kiandee (N48 Sugut) – 3,498 undi

Calon BERSATU Hilang Deposit (30 orang – 90.9%)

Dengan undi di bawah 500:

1. Dr Atong Antong (N36 Kundasang) – 154
2. Francis Mojikon (N26 Moyog) – 160
3. Sayau Tangkap (N46 Nabawan) – 187
4. Adrian Alexander Malim (N27 Limbahau) – 189
5. Awang Salleh Makmud (N08 Pintasan) – 196
6. Abdul Malik Abd Bool (N64 Sulabayan) – 231
7. Jamin Jamri (N47 Telupid) – 254
8. Mazlin Madali (N58 Lamag) – 258
9. Johny @ John Anthony (N41 Liawan) – 272
10. Rahimah Majid (N01 Banggi) – 296
11. Berusli Kimin (N02 Bengkoka) – 310
12. Pengiran Petra Pengiran Asri (N59 Sukau) – 381
13. Datin Tiaminah @ Siti Akinah Ele (N12 Sulaman) – 385
14. Suhurani Sammani (N73 Sebatik) – 440
15. Faizal Julaili (N29 Pantai Manis) – 444
16. Jamil Abdul Gapar (N66 Bugaya) – 450
17. Ridzuan Agus (N30 Bongawan) – 465

Dengan undi 500 ke atas: 

18. Borkes @ Balkis Kalinggalan (N62 Silam) – 636
19. Dayang Nor Syafiqah Abdul Hamid (N35 Sindumin) – 705
20. Mohd Fazriee Awang (N53 Sekong) – 725
21. Francis Lawrence @ Yusop (N70 Kukusan) – 725
22. Suhaimi Buang (N22 Tanjong Aru) – 740
23. Yusri Abu (N51 Sungai Manila) – 811
24. Mohd Zulkernain Osman (N13 Pantai Dalit) – 814
25. Mohd Hisyam Hazaril (N32 Klias) – 877
26. Nabila Norsahar (N17 Darau) – 1,076
27. Farish Adamz Shah @ Kanny (N24 Tanjung Keramat) – 1,177
28. Muhammad Affan Jumahat (N04 Tanjung Kapor) – 1,262
29. Norani Asmatil (N52 Sungai Sibuga) – 1,662
30. Lim Ting Khai (N68 Apas) – 1,940

KESIMPULAN: BERSATU paling terjejas, dengan undi yang terlalu rendah di kebanyakan kerusi dan gagal menampilkan daya saing di Sabah.

PRESTASI PAS: 6 CALON, 1 MENANG & CATATKAN SEJARAH

PAS meletakkan 6 calon, dan mereka muncul paling cemerlang dalam PN.

Menang (1 calon – 16.7%)

1. Datuk Dr Aliakbar Gulasan (N16 Karambunai) – 7,054 undi

Ini merupakan kemenangan pertama PAS di Sabah sejak penubuhan PAS Sabah pada 19 Mei 1986 — pencapaian yang amat signifikan.

Tidak Hilang Deposit (2 calon – 33.3%)

1. Dr Munzier Mahamud (N67 Balung) – 2,265
2. Ahmad Dullah (N71 Tanjung Batu) – 2,426

Hilang Deposit (3 calon – 50%)

Semua memperoleh lebih 500 undi — lebih baik daripada majoriti calon BERSATU & GERAKAN.

1. Kasman Karate (N63 Kunak) – 898
2. Dr Afifi Saif (N23 Petagas) – 1,283
3. Hasan Haris (N72 Merotai) – 1,288

KESIMPULAN: PAS bukan sahaja mencatat kemenangan, malah peratusan hilang depositnya jauh lebih rendah berbanding komponen PN lain.

PRESTASI GERAKAN: 3 CALON, SEMUA HILANG DEPOSIT

GERAKAN meletakkan 3 calon, dan kesemuanya hilang deposit.

1. Elvis Koa Wei Yang (N56 Tanjong Papat) – 240
2. William Ooi Hong Wee (N21 Luyang) – 285
3. Mohd Firdaus @ Silvester Abdullah (N55 Elopura) – 867

Dua daripada calon gagal melepasi 300 undi, menandakan GERAKAN hampir tiada sokongan signifikan di Sabah.

ANALISIS MENYELURUH: PN PERLU MUHASABAH BESAR-BESARAN

Walaupun PN meraikan kejatuhan total DAP dalam PRN Sabah, mereka tidak boleh menutup kelemahan dalaman:

• BERSATU mencatat keputusan yang amat membimbangkan — terlalu banyak kerusi ditandingi tanpa kekuatan sebenar di lapangan.
• GERAKAN pula jelas tidak mempunyai tapak di Sabah.
• PAS menjadi satu-satunya komponen yang menunjukkan pertumbuhan positif.

Peratusan hilang deposit PN adalah antara yang tertinggi berbanding Pakatan Harapan dan Barisan Nasional.

KESIMPULAN: REJUVENASI BUKAN PILIHAN, TETAPI KEPERLUAN

1️⃣ PAS membuktikan potensinya sebagai penggerak sokongan baharu di Sabah.
2️⃣ BERSATU dan GERAKAN perlu reformasi menyeluruh — dari calon, strategi, naratif hingga ke struktur organisasi.
3️⃣ PN secara keseluruhan perlu menilai semula pendekatan politiknya sebelum memasuki mana-mana pilihan raya akan datang.

PRN Sabah bukan sekadar pilihan raya negeri — ia adalah wake-up call untuk PN bangkit sebelum kehilangan lebih banyak ruang di peringkat nasional.

.